Hoe komt het dat we niet weten dat we minder weten dan we denken te weten?

In onze diep gewortelde, psychologische tendens om onzekerheid te vermijden vervallen we gauw tot het kunstmatig creëren van zekerheden middels allerlei inductieve theorieën. Dit heeft dan ook z’n evolutionaire en psychologische verklaringen maar dat is weer een ander verhaal.

Er zijn 2 hoofdproblemen die zich hier voordoen:
Probleem 1:> Deze theorieën, na inductief verkregen te zijn en steeds retrospectief te zijn geverifieerd, worden alleen op juistheid getest en niet op al die keren dat ze niet werkten (confirmation bias).
Probleem 2: Daar komt nog eens bij dat er een ‘normale kansverdeling’ verondersteld wordt in situaties waar die niet toepasbaar is (‘Ludic fallacy’) zoals in de aandelen markt, de inflatie indicaties, en alle macro- en socio-economische variabelen).

Hierdoor wordt de impact van onvoorspelbare gebeurtenissen extern aan het model (the Black Swans) extreem onderschat. Deze impact wordt ook steeds heviger naarmate de complexiteit in de samenleving toeneemt, de indicaties hiervoor liggen in o.a. de technologische ontwikkeling, globalisatie, internet, digitalisering enzovoorts.

Ofwel, we schijnen modellen van onzekerheid te gebruiken om zekerheid te scheppen in een steeds onzekerder wordende wereld! Ook daar waar er geen zekerheid kan zijn, (zoals in socio-economische en andere gecompliceerde variabelen uit het dagelijks leven), laat men het na, inclusief de academia, om in te zien dat de methodes EN de theorieën die gebuikt worden om de toekomst te voorspellen niet werken en verkeerd toegepast worden.

Echter, dit probleem beperkt zich niet enkel tot de financiële markten, banken en overheden, het strekt zich uit over ELKE complexe sociale situatie in het dagelijks leven. En ook daar zijn er meer van als men denkt!

Als men dit eenmaal begrepen heeft, is het iets makkelijker om Taleb’s harde kritiek op de economische experts beter te begrijpen. Hieronder enkele citaten van hem m.b.t. de financiële crisis en de economen:

“(…)the banking system seems to have lost more on risk taking (from the failures of quantitative risk management) than every penny banksever earned taking risks” (…)
“It appears that financial institutions earn money on transactions and lose everything taking risks they don’t understand.”
(…)Banks hire dull people and train them to be even more dull. If they look conservative, it’s only because their loans go bust on rare, very rare occasions. But (…)bankers are not conservative at all. They are just phenomenally skilled at self-deception by burying the possibility of a large, devastating loss under the rug.(…)
(…)The government-sponsored institution Fannie Mae, when I look at its risks, seems to be sitting on a barrel of dynamite, vulnerable to the slightest hiccup. But not to worry: their large staff of scientists deemed these events “unlikely”(…)